Tuz tablosu: 9 tuz türünde sodyum, iyot, katkı ve etiket bilgisi (2026)
Tuzu sağlıklı ya da sağlıksız kılan rengi veya fiyatı değil, iyot içerip içermediği. Dokuz tuz türünün sodyum ve iyot değerleri.
Yayın: Son güncelleme:
Aşağıdaki tablodaki değerler üreticilerin kendi etiket bildirimlerinden ve bağımsız analiz yayınlarından derlenmiştir. Markalar yalnızca o kategoriyi temsil amaçlı anılmaktadır; reklam amacı gütmeden internet üzerindeki açık verilerden toplanmıştır, hiçbir markayla anlaşmam ya da çıkar ilişkim yoktur. Etiketler değişebildiği için satın alırken kendi paketinizin üstündeki bilgiye bakın.
Rafine iyotlu sofra tuzuörnek: Billur Tuz
Kaynak tuzu (yüksek fiyatlı)örnek: Mayi Tuz · Delice, Kırıkkale
Kaya tuzuörnek: Çankırı kaya tuzu
Himalaya (pembe) tuzuithal perakende markaları
Deniz tuzu (rafine edilmemiş)markasız
Çiçek tuzu (fleur de sel)örnek: Le Guérandais, Fransa
İri tuzörnek: Diamond Crystal, ABD
Siyah tuz (kala namak)örnek: TRS / Rani, Hindistan
Düşük sodyumlu tuz (potasyum klorürlü)örnek: LoSalt, Birleşik Krallık
| Tuz türü | Sodyum (1 g) | İyot | Tane | Katkı | Satış vaadi | Etiket ve analiz |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Rafine iyotlu sofra tuzuörnek: Billur Tuz | ≈385 | Var; potasyum iyodat 25-40 mg/kg (zorunlu) | Çok ince, akışkan | E551, E536 (topaklanma önleyici) | Pazarlama iddiası yok. | İyot eklenmesi mevzuatta zorunlu; sodyum miktarı pahalı tuzlarla aynı aralıkta. Topaklanma önleyiciler izinli katkılardır. |
| Kaynak tuzu (yüksek fiyatlı)örnek: Mayi Tuz · Delice, Kırıkkale | ≈380 | Doğal iyot 1,45 mg/kg (tek analiz); sofra tuzu için zorunlu iyot düzeyinin çok altında | Taş değirmende öğütülmüş, ince | Yok (üretici beyanı) | Bu grupta yaygın vaatler: çok sayıda mineral, düşük sodyum oranı, rafine edilmemiş olması. | Tebliğ gereği en az %97 sodyum klorür; gramında yaklaşık 380 mg sodyum, yani düşük sodyum vaadinin kimyasal bir karşılığı yok. |
| Kaya tuzuörnek: Çankırı kaya tuzu | ≈382 | Eklenmemiş; “doğal iyot” miktarı bildirilmemiş | İri kristal ya da öğütülmüş | Yok (üretici beyanı) | “84 element”, “doğal iyot bulunmaktadır”, “%100 doğal, katkısız”. | Sodyum klorür ve iyot analiz değerleri yayımlanmamış; doğal iyodun, sofra tuzuna eklenmesi zorunlu potasyum iyodatın (25-40 mg/kg) yerini tuttuğunu gösteren veri yok. |
| Himalaya (pembe) tuzuithal perakende markaları | ≈395 | Eklenmemiş; doğal iyot bildirilmemiş | İnce ya da iri, pembe kristal | Yok (tek bileşen) | “En saf tuz”, “84 mineral”, mineral zenginliği vurgusu. | Bağımsız analizde sodyum ortalaması %39,5 çıktı; minerallerden kayda değer pay almak için günde 30 gramdan fazla tuz yemek gerekirdi. Bir örnekte kurşun güvenlik sınırının üzerinde bulundu. |
| Deniz tuzu (rafine edilmemiş)markasız | ≈385 | Zorunlu değil; doğal iyot eser düzeyde | Üreticiye göre değişir; nemli olabilir | Genellikle yok | “Denizin mineralleri”, “doğal ve saf”. | Kuru maddede en az %98 sodyum klorür şartına tabi. Mikroplastik en çok deniz tuzlarında bildirildi (0-1674 parça/kg). |
| Çiçek tuzu (fleur de sel)örnek: Le Guérandais, Fransa | ≈394 | Eklenmez; eser doğal iyot | El toplaması gevrek pul, nemli | Yok (coğrafi işaret şartı) | El hasadı, gurme doku; fiyatı sofra tuzunun birkaç katı. | Etiket: 100 gramda 39,4 g sodyum; sofra tuzuyla aynı aralıkta. Fark tat ve dokuda, beslenmede değil. |
| İri tuzörnek: Diamond Crystal, ABD | ≈400 | Eklenmez (etikette açıkça yazar) | İri, içi boşluklu taneler; kaşıkta hafif gelir | Yok (yalnızca tuz) | Şeflerin tuzu; parmakla alınıp kararında serpilmesi kolay. | Gram başına sodyum sofra tuzuyla aynı; ama çeyrek çay kaşığı iri tuzda 280 mg, ince sofra tuzunda 590 mg sodyum bulunur. Fark tuzda değil, tane yapısında. |
| Siyah tuz (kala namak)örnek: TRS / Rani, Hindistan | bildirilmemiş | Beyan yok | Öğütülmüş toz ya da parça | Yok (tek bileşen) | “Şifalı mineral tuzu”, haşlanmış yumurta aroması. | Element analizinde ana bileşen yine sodyum klorür; kokuyu veren kükürt ve demir bileşikleri üzerine hakemli dergilerde az veri var, besin değeri tablosu da yayımlanmamış. |
| Düşük sodyumlu tuz (potasyum klorürlü)örnek: LoSalt, Birleşik Krallık | ≈133 | İyotlu sürümü var (potasyum iyodür) | İnce | Magnezyum karbonat (topaklanma önleyici) | “Normal tuzlardan %66 daha az sodyum”. | Vaat etiketle tutuyor: bileşim ~%66 potasyum klorür, ~%33 sodyum klorür; 100 gramda 13,3 g sodyum, 34,6 g potasyum. Böbrek hastalığında ve potasyum atılımını bozan ilaçlarla birlikte hekim onayı gerektirir. |
Yöntem
- Veri: Üretici etiketi, besin bildirimi ve tanıtım metinleri; Türk Gıda Kodeksi Tuz Tebliği; bağımsız analiz yayınları
- Etiket okuma: Ağustos 2026
- Birim: 1 gram tuzdaki sodyum, mg
- ≈ işareti: Değer ölçülmemiş, hesaplanmıştır; dayanağı etiket, analiz ya da mevzuattaki en düşük sodyum klorür oranıdır.
- “bildirilmemiş”: Ne etikette ne de yayımlanmış bir analizde yer alan değer
İlgili yazı
Bu değerleri nasıl okuyacağınızı şu yazıda bulabilirsiniz: En Sağlıklı Tuz Hangisi?
Atıf
Bu tablo CC BY 4.0 lisansıyla, kaynak göstererek (dyteris.com) kullanılabilir.
Atıf için örnek: Eriş D. Tuz tablosu: 9 tuz türünde sodyum, iyot, katkı ve etiket bilgisi (2026). dyteris.com/veri/tuz-tablosu
Kaynaklar
- Türk Gıda Kodeksi Tuz Tebliği (Tebliğ No: 2013/48). Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı. Resmî Gazete, 16 Ağustos 2013.
- Fayet-Moore F, Wibisono C, Carr P, Duve E, Petocz P, Lancaster G, McMillan J, Marshall S, Blumfield M. An Analysis of the Mineral Composition of Pink Salt Available in Australia. Foods. 2020;9(10):1490.
- Kırıkkale Üniversitesi Bilimsel ve Teknolojik Uygulama ve Araştırma Merkezi'nin Delice kaynak tuzu analizi. Aktaran: Anadolu Ajansı, "'Delice tuzu' mineral açısından zengin çıktı", 27 Ekim 2019.
- Kim JS, Lee HJ, Kim SK, Kim HJ. Global Pattern of Microplastics (MPs) in Commercial Food-Grade Salts: Sea Salt as an Indicator of Seawater MP Pollution. Environ Sci Technol. 2018;52(21):12819-12828.
- Üretici etiket, besin bildirimi ve tanıtım metinleri (erişim: Ağustos 2026): Billur Tuz, Mayi Tuz, Çankırı kaya tuzu, Le Guérandais (IGP şartnamesiyle birlikte), Diamond Crystal, Morton, TRS/Rani ve LoSalt.
Güncelleme kaydı
- 30 Eylül 2026: İlk yayın.