Ketojenik Diyet ve Karaciğer Yağlanması: Cell Metabolism 2026 Çalışması
Yayın: · Son güncelleme:
Elimizde, Cell Metabolism dergisinin Ekim 2026 sayısında yayımlanan güncel tarihli bir çalışma var.1 Bu çalışmada obezitesi ve karaciğer yağlanması olan, kan şekeri de diyabet sınırına yaklaşmış, yani prediyabeti olan yetişkinler kurayla üç gruba ayrılmışlar.1 Gruplardan birinde karbonhidratın enerjinin yalnız %4'ünü karşıladığı ve bedenin yağdan keton ürettiği ketojenik diyet, öteki ikisinde Akdeniz diyeti ve az yağlı, bitki ağırlıklı bir diyet uygulanmış.1
Diyetlerin kalorisi, üç gruptaki katılımcıların hepsi kilosunun yaklaşık %10'unu kaybedecek biçimde ayarlanmış.1 Bütün yemeklerin katılımcılara hazır verilmesi ve her hafta bir diyetisyenin onlarla görüşmesi sayesinde diyete uyum da çok yüksek olmuş.1 İlginçtir ki çalışma sonunda görülen toplam ağırlık kaybı miktarları eşit olduğu hâlde karaciğerdeki yağ başlangıca göre ketojenik grupta %67, öteki iki grupta %45 azalmış; kan şekeri ölçümleri normale dönenler de ketojenik grubun %50'si, Akdeniz grubunun %29'u, bitki ağırlıklı grubun %7'si olmuş.1
Araştırmacılar karaciğerdeki yağda görülen bu farkı büyük olasılıkla ketojenik diyette gün boyu kan şekeri ve insülinin düşmesine, glukagon hormonunun ise yükselmesine bağlamakta.1 Diyetteki protein glukagon salgısını uyarırken düşük insülin bu artışı frenleyemiyor.1
Bu iki hormonun karaciğerdeki etkisi birbirinin tersi; kan şekeri ve insülin karaciğerin karbonhidrattan yeni yağ üretmesini (de novo lipogenez) uyarırken glukagon bu üretimi baskılar.1 İnsülin karaciğerde depolanmış yağın parçalanmasını frenlerken glukagon bu yağın parçalanıp yakılmasını ve keton üretimini hızlandırmakta.1 Ölçümlerde karaciğerin yeni yağ üretiminin en çok ketojenik grupta azaldığı gözlenmiş.1 Yeni yağ üretimi azalınca karaciğerde yağ yapımı düşme eğiliminde olur; yağ yakımını frenleyen malonil-KoA adlı molekülün düzeyi de azaldığından karaciğerdeki yağın daha kolay yakılabildiği düşünülüyor.1
Kısacası aynı kilo kaybında bile diyetin karbonhidrat, yağ ve protein oranının karaciğerdeki yağı farklı etkilediği görüldü.1 Karbonhidratı bedeni keton üretimine geçirmeyecek kadar ılımlı azaltan bir düzende aynı sonucun alınıp alınmayacağı ise bu çalışmada araştırılmadı.1
Bu bulgular ketojenik diyetin herkese uygun olduğu anlamına da gelmiyor. Gebelik ve emzirme döneminde, kan şekerini düşüren bazı ilaçlarla birlikte ve yağı enerjiye çeviremeyen nadir kalıtsal metabolizma hastalıklarında önerilmez.2 Kalp, böbrek ya da karaciğerle ilgili ciddi bir hastalık, tip 1 diyabet ya da yeme bozukluğu öyküsü varsa diyet ancak hekim yönlendirmesi ve gözetimi altında uygulanmalı.2 Karaciğer yağlanması ya da prediyabet tanısı aldıysanız beslenme düzeninizi değiştirmeden önce hekiminizle konuşmanız gerekli.
Kaynak
- 1.Petersen MC, Smith GI, Farabi SS, et al. Effect of diet macronutrient content on the cardiometabolic response to weight loss: A randomized clinical trial. Cell Metab. 2026;38(10):2006-2017.e5. doi:10.1016/j.cmet.2026.07.020
- 2.Watanabe M, Tuccinardi D, Ernesti I, et al. Scientific evidence underlying contraindications to the ketogenic diet: An update. Obes Rev. 2020;21(10):e13053. doi:10.1111/obr.13053
