İçeriğe atla
Dyteris, Bilimsel Beslenme Rehberi
Bardağa çarpan suyun oluşturduğu sıçrama ve kabarcıklar

Görsel: dyteris.com

Beslenme Bilimi ve Sağlık

Hangi Maden Suyunu Tercih Etmeli?

Hangi maden suyunu tercih etmeli? Cevap markada değil; mineral kompozisyonu ve sağlık hedefimiz belirleyici. Türkiye ve dünya karşılaştırmasıyla etiket okumayı öğrenelim. Önce sodyuma, sonra magnezyum, kalsiyum ve bikarbonat değerlerine bakıyoruz; daha fazla mineral her zaman daha iyi değil.

Uzm. Dyt. Deniz ErişUzm. Dyt. Deniz Eriş12 dk okuma
Bu yazıyı paylaşın
İçindekiler

Önemli Noktalar

  • Maden suyunda "en iyi marka" yoktur; doğru seçim sizin sağlık hedefinize ve suyun mineral profiline bağlıdır.
  • Sodyum ilk güvenlik filtremizdir: kısıtlama gereken durumlarda düşük sodyumlu seçeneklere yönelirken, yoğun ve uzun terlemede daha yüksek sodyumlu bir su kayba katkı sağlayabilir.
  • "Maden suyu" ile "soda" aynı şey değildir: birinde mineraller kaynaktan gelir, diğeri sadece gazlandırılmış olabilir.
  • Marka veya reklama değil; etikette sodyum, magnezyum, kalsiyum ve bikarbonat değerlerine (mg/L) bakın.

Market rafında maden suyu seçerken gözümüz önce markaya ve tada gidiyor. Oysa yan yana duran iki şişenin sodyum, magnezyum, kalsiyum ve bikarbonat değerleri birbirinden çok farklı olabiliyor.

Türkiye'de satılan maden sularının magnezyum, sodyum, kalsiyum ve potasyum değerlerini karşılaştıran infografik
Türkiye'deki popüler maden sularının mineral değerleri (mg/L)

Amacımız bir kazanan ilan etmek değil. Önce sağlık durumumuzun çizdiği sınırı, ardından almak istediğimiz minerali düşünmek istiyoruz. Etiketteki sayılar bu seçimi somutlaştırır; daha fazla mineral her zaman daha iyi değildir.

Cevap marka adında değil, mineral tablosunda

Katmanlı kireçtaşı kayaç yüzeyi, yakın çekim
Suyun mineral profilini kaynağın jeolojik yapısı belirler.

Maden suyunun farkını gazdan çok kaynağından gelen mineraller belirler. Kalsiyum, magnezyum, sodyum, potasyum, bikarbonat ve sülfat gibi bileşenlerin miktarı kaynağın jeolojik yapısına göre değişir. Bu nedenle aynı raftaki iki şişe aynı içecek değildir.

Bu yüzden sorumuz "hangi marka?" değil, "benim durumumda hangi mineral profili?" olmalı. Yüksek sodyumlu bir seçenek uzun süren yoğun terleme sonrasında kayba katkı sağlayabilirken, sodyum kısıtlaması gereken biri için uygun olmayabilir. Böbrek veya kalp hastalığında ise tek bir minerali öne çıkararak seçim yapmak yerine sağlık ekibinin önerisini izlemek gerekir.

Maden suyu nedir ve standartlar neden önemli?

Maden suyu veya doğal mineralli su, yeraltındaki korunmuş bir kaynaktan gelen ve mineralleri doğal yapısında bulunan sudur. Türkiye ve Avrupa Birliği mevzuatı; kaynağın korunması, mikrobiyolojik saflık ve karakteristik mineral bileşimi için ölçütler tanımlar.1, 2

Halk arasında "maden suyu" dediğimiz ürün mevzuatta "doğal mineralli su" olarak geçer. Karbondioksit kaynaktan gelebilir veya sonradan eklenebilir; bu işlem suyun doğal mineralli su niteliğini tek başına değiştirmez. "Soda" ise içme suyunun karbondioksitle gazlandırılmasıyla üretilebilir ve doğal mineralli suyla aynı kaynak veya mineral bileşimi güvencesini taşımaz.1, 2 Aromalı, meyveli, light veya "zero" ürünlerdeyse ayrıca içindekiler listesini okumamız gerekir. Aynı okuma alışkanlığı, "yüksek protein" ibaresiyle satılan sütler gibi diğer içecek raflarında da işe yarıyor.

Kayalar arasından akan berrak dağ deresi
Mevzuat kaynağın korunmasını, mikrobiyolojik saflığı ve mineral bileşimini tanımlar.

"Doğal mineralli su" ile "soda" aynı şey değildir: birinde mineraller kaynağından gelir, diğeri sadece gazlandırılmış olabilir.

Amacımız mineral alımını desteklemekse, etikette "doğal mineralli su" veya "maden suyu" ibaresini aramalıyız. Ürünün aromalı olması ise şeker veya tatlandırıcı içermediğini göstermez.

Etiketteki ana mineraller ne anlama geliyor?

Bir maden suyu etiketindeki değerler genellikle miligram/litre (mg/L) olarak verilir. Yani 200 mL'lik bir şişede, yazan değerin beşte birini alırız.

Koyu zeminde yükselen su kabarcıkları, yakın çekim
200 mL'lik bir şişede etiketteki değerin beşte birini alırsınız.

Sodyum (Na)

Sodyum, günlük hayatta tükettiğimiz tuzun ana bileşenlerinden biridir ve maden sularında miktarı en geniş aralıkta değişen minerallerden biridir. Dünya Sağlık Örgütü yetişkinler için günlük sodyum alımının 2 gramın, tuz alımının 5 gramın altında tutulmasını öneriyor.3 Sodyumu azaltmak özellikle hipertansiyonu olanlarda kan basıncını düşürüyor.4 Günlük beslenmemizde ekmek, peynir, zeytin ve işlenmiş ürünler fazlaysa veya sodyum kısıtlamamız varsa maden suyunun etiketi daha önemli hâle gelir.

Örnek hesaplama. Bir suyun sodyum değeri 500 mg/L ise 200 mL'lik şişeden 100 mg sodyum alırız. Bu miktar, Dünya Sağlık Örgütünün günlük 2.000 mg'ın altında kalma önerisinin yüzde 5'idir. Günde üç şişe içersek yalnız maden suyundan 300 mg sodyum almış oluruz.

Magnezyum (Mg)

Magnezyum kas ve sinir işlevleriyle enerji metabolizmasında rol alır. Maden suyu günlük alıma katkı sağlayabilir; ancak etiketteki değeri şişe hacmine çevirmeden katkının büyüklüğünü anlayamayız. Örneğin 300 mg/L magnezyum içeren bir suyun 200 mL'lik şişesi 60 mg magnezyum sağlar. Avrupa Birliği ölçütlerine göre 50 mg/L'nin üzerindeki doğal mineralli sularda "magnezyum içerir" ifadesi kullanılabilir.1

Türkiye Beslenme ve Sağlık Araştırması 2017 özet bulgularında, 15 yaş ve üzerindeki bireylerin yüzde 68'inin diyetle magnezyum alımı EFSA'nın yeterli alım düzeyinin altındaydı; oran erkeklerde yüzde 65,2, kadınlarda yüzde 70,7'ydi. Bu sonuç, toplumda yetersiz magnezyum alımının yaygın olabileceğini gösterir; her bireyde klinik magnezyum eksikliği bulunduğu anlamına gelmez.16

Kramp ve uyku konusu ise daha sınırlı. Cochrane derlemesine göre magnezyum desteğinin ileri yaştaki yetişkinlerde nedeni bilinmeyen krampları anlamlı biçimde azaltması olası görünmüyor; egzersize bağlı kramplar içinse randomize çalışma bulunmuyor.17 Uykusuzluğu olan ileri yaştaki yetişkinlerde yapılan üç küçük çalışmanın meta-analizinde uykuya dalma süresi ortalama 17 dakika kısaldı, fakat çalışmaların yanlılık riski yüksekti ve kanıtın gücü düşük veya çok düşüktü.18 Dolayısıyla magnezyumdan zengin bir maden suyunu günlük alıma katkı olarak görebiliriz; kramp veya uyku tedavisi olarak sunamayız.

Kalsiyum (Ca)

Kalsiyumdan zengin maden suları günlük kalsiyum alımına katkı sağlayabilir. Güncel bir sistematik derleme, sudaki kalsiyumun biyoyararlanabilir bir kaynak olduğunu; özellikle süt ürünü tüketmeyen kişiler için ek katkı sağlayabileceğini bildiriyor.5

Potasyum (K)

Potasyum sıvı dengesi ve kan basıncının düzenlenmesinde rol alır; ancak maden sularında çoğunlukla sodyum, kalsiyum veya magnezyumdan daha düşük miktarda bulunur. Böbrek işlevi bozulduğunda potasyum ve diğer minerallerin toplam alımı kişiye göre değerlendirilmelidir.

Bikarbonat (HCO3)

Bikarbonat mide asidini geçici olarak nötralize edebilir. Bazı bikarbonatça zengin sular mide yanması yakınmalarında araştırılmıştır; bu bulguları aşağıda ayrıca değerlendireceğiz. Avrupa Birliği ölçütünde "bikarbonat içerir" ifadesi için eşik 600 mg/L'nin üzeridir.1

Sülfat (SO4)

Sülfatı yüksek sular bazı kişilerde bağırsak hareketlerini artırabilir. Dünya Sağlık Örgütünün değerlendirmesinde bu etki özellikle yaklaşık 1.000 mg/L ve üzerindeki düzeylerde, o suya alışkın olmayan kişilerde belirginleşebilir.9

Toplam mineral / sertlik

Toplam mineral madde veya sabit kalıntı, suda çözünmüş minerallerin genel yoğunluğunu gösterir. Sertlik aynı ölçüm değildir; esas olarak kalsiyum ve magnezyumla ilişkilidir. Bu yüzden etikette iki değer de varsa birbirinin yerine kullanmamalıyız.

Maden suyunun hangi faydaları gerçekten destekleniyor?

Buzlu bir bardakta köpüklü maden suyu
Belirli bir yakınmayı tedavi ettiği sonucuna varmak için klinik çalışma gerekir.

Mineral içeriği ile sağlık sonucu aynı şey değil. Bir suyun kalsiyum veya bikarbonat içermesi o mineralin alımına katkı sağlar; belirli bir yakınmayı tedavi ettiği sonucuna varmak içinse klinik çalışmalara ihtiyacımız var.

Kemik sağlığı

Kalsiyumdan zengin maden suları günlük kalsiyum alımına ölçülebilir bir katkı sağlayabilir. Kanıtın en güçlü olduğu nokta budur: su, kalsiyum kaynağı olabilir. Tek başına osteoporozu önlediği veya tedavi ettiği sonucu ise bu veriden çıkmaz.5

Sindirim konforu

Bikarbonatça zengin bir maden suyunu inceleyen STOMACH STILL çalışmasında altı hafta sonunda yanıt oranı müdahale grubunda yüzde 84,7, karşılaştırma grubunda yüzde 63,5'ti. Çalışma olumlu olsa da tek bir ürünü değerlendirdi ve üreticiyle çıkar ilişkileri bildirildi.6 Dokuz çalışmayı bir araya getiren 2024 sistematik derlemesi ise çalışmaların yöntemsel kalitesini yetersiz buldu; mevcut kanıtla maden suyunu mide yanması tedavisi olarak önermek veya önermemek için yeterli temel olmadığını belirtti.7

Elektrolit dengesi

Maden suyu öncelikle su olduğu için hidrasyona katkı sağlar. Fakat kullanılan hidrasyon indeksi çalışmasında gazlı su ve spor içeceği, dört saatlik idrar çıkışı açısından düz sudan farklı değildi; daha fazla sıvı tutan içecekler oral rehidrasyon solüsyonu ve süttü.10 Bu nedenle "elektrolit içeriyor, mutlaka sudan daha iyi hidrate eder" sonucuna varamayız.

Uzun süren yoğun egzersiz veya belirgin terleme sonrasında sodyum içeren bir maden suyu kayba katkı sağlayabilir. Yine de su miktarı, terleme süresi ve kişinin terle kaybettiği sodyum miktarı tuz seçiminden daha belirleyicidir.11 Kusma veya ishalle gelişen belirgin sıvı kaybında ise maden suyu, glukoz ve elektrolit oranı tedavi amacıyla ayarlanmış oral rehidrasyon solüsyonunun yerini tutmaz.12 İçeceklerin hidrasyon etkisi ve elektrolit kayıplarının nasıl değerlendirileceği bu ayrımın iki farklı tarafını tamamlıyor.

Hedefinize göre seçim rehberi

Gün ışığında yan yana duran, yeşil kapaklı üç şeffaf su şişesi
Genel çerçeve kişisel tedavi planının yerine geçmez. (Görsel: Patrick, Pexels)

Şimdi etiket bilgisini günlük karara çevirebiliriz. Sağlık sorunumuz veya özel bir kısıtlamamız varsa, bu genel çerçeveyi kişisel tedavi planının yerine koymamalıyız.

Yoğun terleme veya uzun süreli egzersiz

Kısa ve hafif egzersizde sırf spor yaptığımız için yüksek sodyumlu su seçmemiz gerekmez. Uzun süren, sıcak ortamda yapılan veya yoğun terlemeye yol açan egzersiz sonrasında daha yüksek sodyumlu bir maden suyu kaybın bir bölümünü karşılayabilir; bunun ne kadar anlamlı olduğu şişe hacmine ve kişisel ter kaybımıza bağlıdır.11

Günlük kullanım

Özel bir hedefimiz yoksa önce toplam sodyum alımımızı düşünmek yeterli. Ardından kalsiyum veya magnezyum katkısı istiyorsak etikette bu minerallere bakabiliriz. Günlük kullanımda en yüksek sayıyı aramak zorunda değiliz.

Tansiyon yüksekliği veya sodyum kısıtlaması

Tansiyon yüksekliğinde veya hekim tarafından sodyum kısıtlaması önerildiğinde sodyum değeri düşük doğal mineralli sular daha uygun bir seçenek olabilir. Kalp ve böbrek hastalığında toplam sıvı ve mineral planı kişiye göre değişebileceği için yalnız etiket karşılaştırmasıyla karar vermemeliyiz.

Mide hassasiyeti ve reflü

Bikarbonatlı sular bazı kişilerde mide asidini hafifçe nötralize ederek rahatlama sağlayabilir. Ama her reflü hastasında aynı etki görülmez; bazı kişilerde gaz ve şişkinlik hissini artırabilir.

Türkiye'deki bazı maden sularının mineral profilleri

Aşağıdaki tablo, markaların kendi etiket ve resmî analiz verilerinden derlenmiştir ve sodyuma göre düşükten yükseğe sıralıdır.13, 14, 15 Değerler kaynağa ve üretim partisine göre az da olsa değişebilir; en güncel değer için ürünün arka etiketini kontrol edin. Amaç marka önerisi değil, ülkemizdeki farklı profilleri göstermektir.

MarkaSodyumMagnezyumKalsiyumBikarbonatProfil
İnişdibi81886210En düşük sodyumlu profil
Akmina22293931.383Düşük sodyum, yüksek kalsiyum
Damla Minera40362891.400Düşük sodyum, yüksek kalsiyum/bikarbonat
Sarıkız586284600Düşük sodyum; magnezyum 62 mg/L
Avoya946111342.989Çok yüksek magnezyum; yüksek bikarbonat
Saka Mineral10892163Orta sodyum; kalsiyum ve magnezyumca zengin
Kızılay (Erzincan)109317411.318Çok yüksek magnezyum
Beypazarı1381252061.434Yüksek magnezyum ve kalsiyum
Uludağ160721791.430Orta sodyum; dengeli profil
Sırma186721701.125Orta sodyum
Kınık3321273263.172Yüksek mineral; yüksek bikarbonat
Kula476,9140,8309,32.488Yüksek sodyum; magnezyum ve kalsiyumca zengin
Avşar756,33,453,82.300Çok yüksek sodyum ve bikarbonat
Kızılay (Afyon)77617502.470Çok yüksek sodyum; yüksek bikarbonat
Sodyum: düşük orta yüksekDeğerler mg/L

Hedefinize göre hangi maden suyu?

"En iyi maden suyu" diye tek bir cevap yok; doğru su, o an neye ihtiyacınız olduğuna göre değişir. Yukarıdaki tabloyu hedefe çevirelim:

Mavi kapaklı su şişelerinin sıra sıra dizilişi
Tek bir doğru cevap yok; doğru su o an neye ihtiyacınız olduğuna göre değişir.
  • Sodyumu sınırlamanız gerekiyorsa (hipertansiyon, kalp veya böbrek takibi): en düşük sodyumlu profiller — İnişdibi (8 mg/L), Akmina (22 mg/L) ve Damla Minera (40 mg/L).
  • Magnezyumdan zengin bir su arıyorsanız: Avoya, Kızılay (Erzincan) ve Kınık en yüksek magnezyumlu seçenekler; yanlarında sodyum değerlerini de göz önünde bulundurun.
  • Günlük, dengeli bir tercih için: Uludağ, Sırma ve Saka orta düzey, dengeli bir profil sunar.
  • Yoğun ve uzun terlemenin ardından (spor, sıcak hava): daha yüksek sodyumlu bir su, kaybı yerine koymaya katkı sağlayabilir — bunu yalnızca sodyum kısıtlamanız yoksa düşünün.

Bunlar bir marka önerisi değil; aynı ihtiyaca uyan başka sular da olabilir. Kararda markanın adına değil, arkasındaki mg/L değerlerine bakın.

Dünya markalarıyla karşılaştırma

Türkiye dışındaki popüler mineral sularının değerleri de ürünlerin mineral analiz bildirimlerine dayanıyor.13

Fransa, Almanya ve İtalya'nın seçildiği eski Avrupa haritası
Değerler ürünlerin kendi mineral analiz bildirimlerine dayanıyor.
MarkaSodyumMagnezyumKalsiyumBikarbonatProfil
EvianFransa52478357Düşük sodyum, dengeli
VolvicFransa1281274Çok düşük mineral
VittelFransa4,742202384Kalsiyum/sülfatça zengin
ContrexFransa9,474,5468372Çok yüksek kalsiyum/sülfat
HéparFransa14119549384En yüksek magnezyum/kalsiyum
PerrierFransa1010150400Orta kalsiyum, yüksek bikarbonat
BadoitFransa10851901200Yüksek bikarbonat
San Pellegrinoİtalya3452179239Orta mineral, gazlı
GerolsteinerAlmanya1181083481816Yüksek mineral/bikarbonat
Sodyum: düşük orta yüksekDeğerler mg/L

Bu karşılaştırmada Volvic düşük mineralli bir profil sunarken Gerolsteiner, Contrex ve Hépar çok daha yoğun mineral içeriyor.

Aromalı, light ve yapay tatlandırıcılı ürünlere dikkat

Market rafındaki aromalı ürünlerin bir kısmı ilave şeker, bir kısmı şeker dışı tatlandırıcı içerir. Aynı ad altında satılan ürünlerin içeriği bile değişebilir. Şekerli ürünlerde miktarı besin bildiriminden, tatlandırıcılı ürünlerde türü içindekiler listesinden kontrol etmeliyiz.

Buzlu, koyu renkli gazlı içecek dolu bardak
Aromalı ve şekerli 'soda' benzeri ürünler doğal mineralli suyla aynı kategoride değildir.

Şeker dışı tatlandırıcı içeren bir ürün, şekerli içecekle aynı değildir. Bununla birlikte Dünya Sağlık Örgütü, bu tatlandırıcıların uzun dönem kilo kontrolü amacıyla kullanılmasını önermiyor. Bu öneri koşullu bir öneridir; tek tek tatlandırıcıların güvenliğine ilişkin bir hüküm değildir.8

Bir ürünün "soda" ya da "maden suyu" etiketi taşıması, şeker veya tatlandırıcı içermediği anlamına gelmez; içindekiler listesini mutlaka okuyun.

Maden suyunun tadını sevmiyorsanız bir sürahiye limon, salatalık, nane yaprağı veya çilek ekleyebilirsiniz. Böylece ilave şeker veya tatlandırıcı içermeyen bir alternatif hazırlamış olursunuz.

Mitler ve doğrular

Mit 1: "Pahalı veya ithal maden suyu her zaman daha iyidir."

Doğru değil. Volvic gibi düşük mineralli, Hépar veya Contrex gibi yoğun mineralli ithal sular var. Fiyat veya üretildiği ülke değil, mineral profilinin ihtiyacımıza uygunluğu belirleyici.

Mit 2: "Maden suyu kemik erimesini tek başına önler."

Doğru değil. Maden suyu kalsiyum ve magnezyum katkısı sağlayabilir ama kemik sağlığı genel beslenme, D vitamini durumu ve fiziksel aktiviteyle birlikte değerlendirilir. Osteoporozun önlenmesi ve tedavisi tek bir besine veya içeceğe indirgenemez.

Mit 3: "Asit-baz dengesini düzeltir, vücudu alkalize eder."

Kısmen yanlış. Bikarbonatlı sular mide asidini geçici olarak nötralize edebilir ama kan pH'sini değiştirme iddiası abartılıdır. Vücudunuz zaten kan pH'sini sıkı kontrol altında tutar.

Dikkat edilmesi gerekenler

  • Böbrek yetmezliği: Sodyum, potasyum ve toplam sıvı planı kişiye göre değişebilir. Seçiminizi sağlık ekibinizle birlikte yapın.
  • Kalp yetmezliği: Sıvı ve sodyum kısıtlaması gerekebilir; günlük miktarı tedavi planınıza göre belirleyin.
  • Hipertansiyon: Toplam sodyum alımınızı hesaba katın ve sodyumu yüksek seçenekleri sınırlayın.
  • İshal veya mide hassasiyeti: Sülfatı yüksek veya gazlı sular yakınmaları artırabilir.

Etiket okuma rehberi

Maden suyu seçerken etikette şu sırayla bakın:

  1. Kaynak ve tanım: "Doğal mineralli su" veya "maden suyu" ibaresi var mı? Yoksa elinizdeki basit bir soda ya da aromalı içecek mi?
  2. Sodyum (Na): Günlük sodyum bütçenizin ne kadarını buradan karşılıyorsunuz? Sınırlamanız gereken bir sağlık durumunuz var mı?
  3. Magnezyum (Mg): Günlük hedefinize katkısını değerlendirin.
  4. Diğer mineraller: Kalsiyum, potasyum, bikarbonat, sülfat gibi değerleri kendi ihtiyaçlarınıza göre karşılaştırın. Aldığınız sodyuma oranla diğer mineraller iyi mi?
  5. İçindekiler listesi: Sadece maden suyu mu, yoksa aroma, asitlik düzenleyici, tatlandırıcı veya koruyucu da var mı?

Hangi şişeyi seçelim?

Rafta karar verirken sıramız basit: önce sodyuma, sonra amacımıza hizmet eden minerale, son olarak içindekiler listesine bakalım. Hipertansiyon, kalp veya böbrek hastalığında ilk adım marka seçmek değil, tedavi planımızdaki sıvı ve mineral sınırlarını bilmek.

Markette içecek reyonu koridoru
Böbrek hastalığında ilk adım marka seçmek değil, tedavi planındaki sınırları bilmek.

Etiket bize bileşimi gösterir; tedavi önerisi vermez. Şişedeki gerçek miktarı bulmak için mg/L değerini şişenin litre cinsinden hacmiyle çarpabiliriz. Böylece reklam cümlelerini değil, aynı ölçüye çevirdiğimiz değerleri karşılaştırırız.

Kaynaklar

  1. European Parliament and Council. Directive 2009/54/EC on the exploitation and marketing of natural mineral waters. Off J Eur Union. 2009;L164:45-58. Kaynağı ara ↗
  2. Sağlık Bakanlığı. Doğal Mineralli Sular Hakkında Yönetmelik. Resmî Gazete. 01.12.2004;25657. Kaynağı ara ↗
  3. World Health Organization. Sodium reduction. Fact sheet. Updated 11 May 2026. Erişim: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/sodium-reduction Kaynağı aç ↗
  4. Huang L, Trieu K, Yoshimura S, et al. Effect of dose and duration of reduction in dietary sodium on blood pressure levels: systematic review and meta-analysis of randomised trials. BMJ. 2020;368:m315. doi:10.1136/bmj.m315 Kaynağı aç ↗
  5. Pop MS, Cheregi DC, Onose G, et al. Exploring the Potential Benefits of Natural Calcium-Rich Mineral Waters for Health and Wellness: A Systematic Review. Nutrients. 2023;15(14):3126. doi:10.3390/nu15143126 Kaynağı aç ↗
  6. Labenz J, Anschütz M, Walstab J, et al. Heartburn relief with bicarbonate-rich mineral water: results of the randomised, placebo-controlled phase-III trial STOMACH STILL. BMJ Open Gastroenterol. 2023;10(1):e001048. doi:10.1136/bmjgast-2022-001048 Kaynağı aç ↗
  7. D'Souza A, Zink K, Langhorst J, et al. How Effective Is Drinking Natural Mineral Water against Heartburn from Functional Dyspepsia, Gastroesophageal Reflux Disease, or Other Causes? A Systematic Review of Clinical Intervention Studies. Complement Med Res. 2024;31(3):253-265. doi:10.1159/000536528 Kaynağı aç ↗
  8. World Health Organization. Use of non-sugar sweeteners: WHO guideline. Geneva: WHO; 2023. ISBN 978-92-4-007361-6. Erişim: https://www.who.int/publications/i/item/9789240073616 Kaynağı aç ↗
  9. World Health Organization. Sulfate in Drinking-water. Background document for development of WHO Guidelines for Drinking-water Quality. Geneva: WHO; 2004. WHO/SDE/WSH/03.04/114. Kaynağı ara ↗
  10. Maughan RJ, Watson P, Cordery PAA, et al. A randomized trial to assess the potential of different beverages to affect hydration status: development of a beverage hydration index. Am J Clin Nutr. 2016;103(3):717-723. doi:10.3945/ajcn.115.114769 Kaynağı aç ↗
  11. McCubbin AJ. Exertional heat stress and sodium balance: the importance of hydration and sodium replacement during exercise. Auton Neurosci. 2021;235:102863. doi:10.1016/j.autneu.2021.102863 Kaynağı aç ↗
  12. World Health Organization. Oral rehydration salts: production of the new ORS. Geneva: WHO; 2006. WHO/FCH/CAH/06.1. Erişim: https://www.who.int/publications/i/item/WHO-FCH-CAH-06.1 Kaynağı aç ↗
  13. İnişdibi, Akmina, Damla Minera, Sarıkız, Avoya, Saka Mineral, Kızılay, Beypazarı, Uludağ, Sırma, Kınık, Evian, Volvic, Vittel, Contrex, Hépar, Perrier, Badoit, San Pellegrino ve Gerolsteiner ürün ambalajlarındaki mineral analiz bildirimleri. Etiket doğrulama tarihi: 23.07.2026. Kaynağı ara ↗
  14. Kula Maden Suyu. 200 mL sade dönüşümlü maden suyu mineral analiz değerleri. Üretici ürün sayfası. Erişim: https://www.kulamadensuyu.com.tr/200ml-sade-donusumlu-maden-suyu-2 Kaynağı aç ↗
  15. Avşar Maden Suyu. Doğal maden suyu mineral analiz değerleri. Üretici ürün sayfası. Erişim: https://avsarmadensuyu.com/urun/dogal-maden-suyu/ Kaynağı aç ↗
  16. T.C. Sağlık Bakanlığı. Türkiye Beslenme ve Sağlık Araştırması 2017: Özet Bulgular. Ankara: Sağlık Bakanlığı; 2019. Erişim: https://hsgm.saglik.gov.tr/depo/birimler/saglikli-beslenme-ve-hareketli-hayat-db/Dokumanlar/Kitaplar/TBSA_2017_Ozet_Bulgular.pdf Kaynağı aç ↗
  17. Garrison SR, Korownyk CS, Kolber MR, et al. Magnesium for skeletal muscle cramps. Cochrane Database Syst Rev. 2020;9(9):CD009402. doi:10.1002/14651858.CD009402.pub3 Kaynağı aç ↗
  18. Mah J, Pitre T. Oral magnesium supplementation for insomnia in older adults: a systematic review and meta-analysis. BMC Complement Med Ther. 2021;21(1):125. doi:10.1186/s12906-021-03297-z. Correction: BMC Complement Med Ther. 2024;24(1):418. doi:10.1186/s12906-024-04721-w Kaynağı aç ↗

Sık sorulan sorular

Uzm. Dyt. Deniz Eriş

Yazan

Uzm. Dyt. Deniz Eriş

Yeditepe Üniversitesi Beslenme ve Diyetetik'ten mezun oldum; ardından ABD'de Plymouth State University'de Public Health Education & Promotion yüksek lisansımı ve yeme bozuklukları üzerine graduate certificate'imi tamamladım.

10 yılı aşkın klinik deneyimle kilo yönetimi, metabolik sağlık ve yeme bozukluğu alanlarında danışmanlık veriyorum.

Bursa Nilüfer'deki ofisimde yüz yüze, tüm Türkiye'den ve yurt dışından online danışan kabul ediyorum; nasıl çalıştığımı hizmetler sayfasında anlattım.

Bilgilendirme: Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; hekim muayenesi, tıbbi tanı veya tedavi yerine geçmez. Sağlığınızla ilgili kararlar almadan önce doktorunuza ya da bir uzmana danışın.